ابو القاسم سلطانى
360
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
مضاعف ، گل يك پايه ، ميوه فندقه محتوى در برككهاى نازك ، و بر خلاف نوع قبلى برككها خيلى بلندتر از فندق ، داراى لبكهاى باريك نوكتيز با پوشش غدهاى و نخى ، محل رويش درخت جنوب شرقى اروپا ، شمال غربى هيماليا ، كشمير ، افغانستان ، قفقاز و ايران مىباشد . در ايران در لاهيجان ، آستارا ، و دهبالا در يزد رويش دارد . مغز دانهها به صورت خام يا بو داده خوراكى و داراى مقدار زيادى روغن شيرين مزه مىباشد . Code - 1800 جهارى هالدى Coscinium fenestrarum ( Gaertn ) Colebr . درختچهاى است يكپايه ، ستبر ، بالا رونده ، پيچنده از خانواده Menispermaceae ، قسمتهاى چوبى زردرنگ ، شاخههاى جوان و نازك به مقدار زياد داراى تار مىباشند . برگها ، متناوب ، بيضوى ، چرمى ، درخشان ، سطح روى برگ صاف و سطح زير برگ كمى كركدار ، گلها نر و ماده ، گلهاى نر حالت مجتمع و فشرده بهم دارد ، گلبرگها زردرنگ ، ميوه شفت به شكل كليه و كركدار مىباشد . محل رويش گياه جنوب هند ، بنگال ، سيلان و سوماترا مىباشد . گياه از زمانهاى بسيار دور در هند مصرف درمانى دارد . به سنسكريت Daruharidra و به هندى Jharihaldi ناميده شده است . ساقه داراى بربرين مىباشد و از آن در تبهاى متناوب و متصل يا دائم استفاده مىكنند . براى اين منظور از جوشانده 50 - 30 گرم پوست ، سه بار در روز مصرف مىنمايند همچنين در ضعف عمومى ، سوء هاضمه مورد مصرف دارد . ريشه داراى اثر آنتىبيوتيكى مىباشد و از آن بهعنوان ضدعفونىكننده در پانسمان زخمها و براى جلوگيرى از عفونت مورد استفاده قرار مىگيرد . چوب گياه مقوى مىباشد و در قديم از آن در كزاز و از سوخته آن در جذام استفاده مىشده است . Code - 1803 قسط بحرى * Costus speciosus ( Koen . ) SM . گياهى است با ساقه راست و ريزوم افقى از خانواده Zingiberaceae برگ به درازاى 30 - 15 سانتيمتر ، سطح زير برگ پوشيده از كرك نرم ، گل سفيد ، لولهاى ، ميوه كپسول ، با دانههاى سياه ، محل رويش گياه در هند در ارتفاع 1200 مترى مىباشد و به منظور استفاده از ريزوم آن و نيز از نظر زينتى پرورش داده مىشود . گياه به سنسكريت Cushtha و به هندى Keu ناميده شده است . تركيبات شيميائى : گياه پس از انواع Dioscorea يكى از منابع تهيه Diosgenin مىباشد و ريزوم آن حدود 12 / 2 درصد Diosgenin ، لانوسترول Lanosterol ، تيگوژنين Tigogenin ، استيگماسترول ، بتاسيتوسترول ، آلكالوئيد و دانهها داراى تعدادى ساپونين مىباشند .